मावली संस्कृति जोगाउँदै नेपालका भान्जा भान्जीको चिनियाँ तिहार

 

बेइजिङ। हिन्दू धर्मावलम्बी नेपालीको दोस्रो ठूलो चाडका रुपमा तिहारलाई लिइन्छ। नेपालबाहेक भारत, भुटान, म्यान्मारलगायत मुलुकमा बसोबास गर्ने हिन्दू धर्म मान्नेहरू पनि तिहार मनाउँछन् । बहुसङ्ख्यक नेपालीले मनाउने र सार्वजनिक बिदा पनि हुने भएकाले तिहारको महत्व नेपालजस्तो अन्य मुलुकमा हुँदैन। नेपालको उत्तरी छिमेकी मुलुक चीनमा कोही पनि हिन्दू धर्मावलम्बी छैनन्।

पछिल्लो समय केही नेपाली महिलाले चिनियाँसँग बिहे गरेर बसोबास गरेका छन्। तीज, दशैँ र तिहार मनाउने इच्छालाई दबाएर बस्न बाध्य हुन्छन् चिनियाँसँग बिहे गरेर बसेका नेपाली चेलीहरू। तर, चीनमा केही चिनियाँ दिदीभाइ छन् जो हरेक वर्ष तिहारमा भाइ टीका लगाउने गर्दछन्। चिनियाँ भएर पनि भाइटीका लगाउने ती दिदीभाइ नेपालका भान्जाभान्जी हुन्। अर्थात्, उनीहरू नेपाली चेलीका छोराछोरी हुन्।

चिनियाँसँग बिहे गरेर बसेका अधिकांश नेपाली महिलाका एउटा मात्र बच्चा छन्। केही महिलाका भने दुईवटा बच्चा अर्थात् एक छोरा र एकछोरी जन्माएका छन्। आफूले तिहार मनाउन नपाए पनि आफ्ना छोराछोरीलाई भने नेपाली संस्कृतिका रुपमा चाडपर्व सिका उने क्रममा आफ्ना छोराछोरीलाई तिहारमा भाइटीका लगाउन सिकाएको उनीहरू बताउँछन्।
सधैँ झै यो वर्ष पनि आन्हुई प्रान्तकी १२ वर्षीय चिनियाँ फुच्ची चियाङ रुइसुएले आफ्नो ८ वर्षको भाइ चियाङ रुइसियाङलाई भाइटीका लगाइदिइन्। भाइको गलामा सयपत्रीको माला लगाएर मसलाको पोको कोसेली दिइन्। रुइसियाङले आफ्नी दिदीको खुट्टामा ढोगेर दक्षिणा दिए। रुइसुए र रुइसियाङ यसरी नै हरेक वर्ष तिहार मनाउने गर्छन्। उनीहरू युट्युबमा तिहारका नेपाली गीतमा नृत्य पनि गर्छन्।

रुइसुए र रुइसियाङकी आमा नेपाली हुन्। सन् सन् २००८ मा चिनियाँ युवा चियाङ छुसँग सोलुखुम्बकी रबिना राई चीन आएपछि उनीहरू जन्मिएका हुन्। चीनको मध्य भागमा पर्ने आन्हुई प्रान्तमा उनीहरू बसोबास गर्छन्। त्यसो त उनीहरू तिहार मात्र होइन दशैँ पनि मनाउँछन्।